Nisap miktarındaki altın ve gümüşten, ticaret niyet edilsin veya edilmesin zekât vermek farzdır.
1- Altın- gümüş gibi ziynet eşyaları.
2- Nakit para, çek, senet, tahvil v.s.
3- Evlerde, mağazalarda ve dükkanlarda bulunan ticaret malları.
4- Belirli sayıdaki hayvanlar. ( Koyun, keçi, dana,deve) gibi
5- Bir kısım arazi mahsulleri.Ticari meyve sebze ve tahıllar gibi.
6- Gayrimenkullerden gelen akar dediğimiz kira gelirleri.
7- Mamül veya yarı mamul ticaret malları.Stoktaki veya üretim bandında ki mallar.
8-Stokta bulunan hammadde ürünleri.
Kişinin Elinde Bulunan Mallar Üç Kısımdır:
1- İhtiyaç olan mallar:
Bu tür mala sahip olan kimselerin dilenmesi, istemesi haramdır. Lakin, kişinin evinde asli ihtiyaçlarını giderecek bu mallardan başka malı yoksa, zekat gibi, kurban gibi, fitre ve hac gibi ibadetlerle yükümlü olmaz. Bilakis zekat ve fitre de alabilir.
2- İhtiyaç fazlası olan ama artıcı nitelikte olmayan mallar:
Bu tür kimselerin yani nisap miktarı mala sahip olanın zekat fitre alması haramdır. Kurban kesmesi ve fitre vermesi vaciptir.
3- İhtiyaç fazlası olan ve aynı zamanda artıcı nitelikte olan mallar:
Bu tür mala sahip olan Müslüman kişinin hür, akıl baliğ olan her ferdin zekat vermesi farzdır.
Tüm fıkıh kitapları " asli ihtiyaç" listesini belirlerken kişinin oturduğu ev, ev eşyası, yazlık ve kışlık giydiği elbise, ilim tahsilinde kullandığı kitapları, bindiği araba zikredilir. Buna mukabil oturduğu ev dışında yazlık veya bağ evi, bindiği arabanın dışında ikinci bir arabası, fazladan bulundurduğu ayakkabı ve elbisesi, asli ihtiyaçlar kapsamında görülmemiştir. Şöyle bir soru akla gelebilir. Peki bu tür mallar asli ihtiyaç mallarından değil ise bu mallar zekata tabi midir? Bu tür mallar, zekat hesabı yapılırken dikkate alınır mı?
Hayır bu tür mallar zekâta tâbi değildir. Çünkü bir maldan zekat verilebilmesi için o malın artıcı özelliği olması gerekir. Aldığı yazlığı, yaptığı bağ evi, otoparkta tuttuğu otomobili, depoda sakladığı ev eşyası veya kitapları bunların artırıcı özelliği ne hakikaten, ne de hükmen mümkündür. Öyleyse artıcı özellikte olmadığı için bu tür mallar şer'an zekata tabi değildirler.
Bu mallar asli ihtiyaç listelerinde sayılmadığı gibi zekata da tabi değilse fıkıh kitaplarında neden bu konular zikredilmiştir? diye akla bir soru gelebilir. Bunun sebebini de şu şekilde izah edebiliriz
a) Asli ihtiyaçlarımızdan olmayan ve artıcı özelliği de olmayan bu mallar nisap miktarına ulaşıyorsa kişi bunlar için zekat vermez ama zekat alması da haramdır. Çünkü nisap miktarını geçen fazladan bir evi veya arabası vardır.
b) Bir kimsenin hiç parası olmasa bile malı nisap miktarını geçiyorsa Hanefilere göre kurban kesmesi de, fitre vermesi de vacip olur.
Zenginlik Allah'ın kullarına bahşettiği en güzel nimetlerden biridir. Kişi bunun kıymetini bilir ve kazancının bir kısmını Allah yolunda harcayabilmesi onun cennete girmesine, Hz. Peygamber ile komşu olmasına ve Allah'ın razı olmasına sebep olacak en güzel amellerden biridir. Ne mutlu bu ameli layıkı ile işleyebilenlere, zekatı tam verebilenlere ve "sağ elin verdiğini sol elin görmediği" hayırlı işler yapabilenlere...
