Bu sadaka; yoksulların ihtiyaçlarını karşılayabilmesi, bayram gününün neşesini çoluk çocuk tüm Müslümanların iliklerine kadar hissedebilmesi için bir sosyal yardımlaşmadır. Bu sebeple Fitre, insani bir olgu, insani bir hayır kapısı ve insani bir vazifedir.
Fitrenin vacip oluşu, orucun farz kılındığı yıl ile aynıdır. Müslümanların Ramazan Bayramı'nın birinci günü, Güneş doğmadan önce ( Bayram namazından önce) fitrelerini vermeleri vaciptir.
Öyle ki, fakir fukara bununla bayramdan önce ihtiyaçlarını ve noksanlarını giderebilsinler. Alimlerin çoğuna göre fitreyi bayramdan sonraya özürsüz olarak ertelemek haramdır. Ertelenirse de kazası, yani fitrenin mutlaka ödenmesi gerekir.
Nisap miktarı mala sahip olan kişi zekat, fitre ve sadaka alamaz. Bu kişi kurban kesmekle de, zekat ve fitre vermekle de sorumludur. Fakir olan ihtiyaç sahibi de fitre vermekle mükellef değildir.
Örneğin; Nisap miktarı mala sahip olan kişi bayram gecesi malı telef olsa, kaybolsa, çalınsa veya yangın ile yansa fitreyi vermek ondan düşmez. Bilakis ödemesi gerekir. Zekatta aynı şey olsa zekatı vermez çünkü malın tamamı telef olmuştur.
Ramazan ayında özürlü veya özürsüz oruç tutmayan her Müslümanın fitresini vermesi vaciptir. Aile reisi babanın bakmakla yükümlü olduğu aile fertlerinin yanında bulunan eşi, çocukları ve tümünün filtrelerini vermesi usulen onun sorumluluğundadır. Fitrede, "bu benim fitremdir" demeye gerek yoktur. Bir kimse fitresini, fakir bile olsa eşine babasına, oğluna veya kızına veremez. Bakmakla yükümlü olduğu kişilere fitre ve zekat verilmez. Fitre, İmam Şafi'ye ve imam Ebu Yusuf'a göre fakir olan ama Müslüman olmayan kişiye de verilmez. Fetva bu şekildedir. Çünkü fitrenin verilmesindeki maksat, bayram gününde fakir Müslümanların ihtiyaçlarını gidermesi ve onların da bayrama kalpleri huzur içinde iştirak etmeleri ve dilenmekten veya muhtaçlıktan kurtularak ibadetlerini yapabilmelerini sağlamaktır. En önemli uyarı ise; Fitre veren kişilerin yaşadıkları ve kendi bulundukları muhitteki fakirlere fitrelerini vermesi en uygunudur. Başka bölgelere veya başka yerlere gönderilmesi mekruhtur.
FİTRENİN MİKTARI NEDİR?
Fitre kişinin yaşam şekli ve geçim standartları ile doğru orantılıdır. Diyanet İşleri Başkanlığının açıkladığı 28 TL fitre bedelinin en alt limittir.
1- Fitrenin asgarî miktarı, bir fakirin karnını sabah akşam duyurabilecek ölçüde olmalıdır. Bunun hesabını yaparken de kişi, sabah ve akşam lokantaya gittiğinde ne yediğine ve kaç para ödediğine bakacak. Bunun toplamı da kişinin şahsına münhasır ödeyeceği fitrenin bedeli olacaktır.
2- Başka bir hesaplama metodu da; evinin bir aylık mutfak masrafının toplamını otuz güne bölmek, sonra da bulunan miktarı aile fert sayısına bölerek fitre miktarını hesaplamaktır. Örneğin; Bir ailenin 3.000 TL mutfak masrafı olduğunu düşünürsek, üç kişilik bir ailenin günlük 300 TL mutfak masrafı olur. Bu da kişi başı 100 TL fitre demektir.
Rabbimiz! Helal kazancımızdan gönül rahatlığı ile kendi kullarına Allah yolunda harcayabilmeyi bizlere nasip eyle!
Rabbimiz! Bizleri alan el değil, her daim veren el olmayı nasip eyle!
Rabbimiz! Bizleri sağ elimiz verirken sol elimizin görmediği sadaka ve fitreleri verenlerden eyle!
Rabbimiz! Bizleri, yani muhtacını, muhtacına muhtaç eyleme!
